Werkwijze

Er is sprake van een multi-diciplinaire samenwerking tussen neurologen, neuro-psychologen en geriater

Geheugen polikliniek

Geheugenpolikliniek
Op de geheugenpolikliniek van de afdeling neurologie worden mensen gezien met geheugenklachten of een vermoeden op dementie.

Geheugenklachten komen veel voor, met name bij ouderen. De oorzaak kan in de hersenen liggen, maar ook andere ziekten kunnen problemen met het geheugen veroorzaken. Ook medicijnen en sociale omstandigheden kunnen een rol spelen. Er zijn dus vele oorzaken voor vergeetachtigheid. Bij toenemende vergeetachtigheid die problemen geeft in het dagelijks leven kan er sprake zijn van dementie.

Wat is dementie?
In Nederland zijn er tussen de 200.000 en 300.000 mensen met een vorm van dementie. Dit betreft vooral oudere mensen, maar ook jongere mensen kunnen een dementie krijgen. Dementie betekent dat het denkvermogen achteruitgaat wat van negatieve invloed is op het dagelijks functioneren. Dit kan zich op verschillende manieren uiten. Meest voorkomend is een achteruitgang in het korte termijngeheugen. Dingen die net verteld zijn worden niet onthouden en het is moeilijk om nieuwe vaardigheden te leren. Ook kan het moeilijk zijn om ergens de aandacht bij te houden. Simpele dingen in het dagelijks leven zijn voor iemand met dementie lastig, zoals koffiezetten of geldzaken regelen. Soms zijn er gedragsproblemen zoals agressie. Dementie op zichzelf is dus geen ziekte maar een verzamelnaam voor verschillende symptomen en wordt veroorzaakt door een hersenziekte.

De meest voorkomende vorm van dementie is de ziekte van Alzheimer. Hierbij staan problemen met het korte termijngeheugen op de voorgrond. Mensen verdwalen in een bekende omgeving. Ook worden er problemen met praten gezien: patiënten komen niet goed uit hun woorden of zeggen andere dingen dan wat zij bedoelen.

Een andere veel voorkomende dementie is de frontotemporale dementie ( vroeger ziekte van Pick genoemd). Hierbij veranderen patiënten langzaam van karakter. Zij kunnen heel initiatiefloos worden maar ook snel boos en agressief. Ook is het voor hen moeilijk om zich in anderen te verplaatsen en zijn zij vooral met zichzelf bezig.

Andere vormen van dementie zijn vasculaire dementie waarbij de achteruitgang in het denken veroorzaakt wordt door beroertes of dementie met Lewy lichaampjes. Deze laatste vorm uit zich in visuele hallucinaties (dingen zien die er niet zijn) en verschijnselen die lijken op de ziekte van Parkinson (langzamer bewegen en stijfheid). Daarnaast zijn er nog zeldzamere vormen van dementie.

Onze geheugenpolikliniek
Patiënten worden meestal door de huisarts en soms door een andere specialist naar de geheugenpolikliniek verwezen. Zijn worden dan gezien door een neuroloog met veel kennis van en ervaring met dementie. Tijdens het eerste bezoek worden er allerlei vragen gesteld over de klachten en het dagelijks functioneren. Het is handig om een partner, kind of iemand anders mee te nemen die de patiënt goed kent. De arts zal ook testen afnemen en een lichamelijk onderzoek verrichten. Indien er aanwijzingen zijn voor een dementie zal er een aantal aanvullende onderzoeken worden gepland. Deze zullen allemaal op één dag plaatsvinden in het ziekenhuis.

Op deze dag zal er een MRI scan van de hersenen worden gemaakt. Ook zal er een EEG ( een hersenfilmpje) worden verricht. Tevens wordt bloed afgenomen en een ECG ( een hartfilmpje) gemaakt. Als laatste wordt er neuropsychologisch onderzoek verricht. De neuropsycholoog stelt gedurende 1,5 uur allerlei vragen en neemt meerdere tests af om inzicht te krijgen in het geheugen, de aandacht, ruimtelijke oriëntatie en de taalfuncties. In sommige gevallen kunnen er aanvullende scans van de hersenen worden gemaakt. Al deze onderzoeken bij elkaar maken het al dan niet aanwezig zijn van een dementie aannemelijk en kunnen onderscheid maken in de onderliggende hersenziekte.

Na deze dag wordt er een afspraak bij de arts gepland voor de uitslagen. Ook is er een assistente gespecialiseerd in dementie werkzaam op de polikliniek. Deze kan helpen bij allerlei praktische zaken.

Na de diagnose
Geen enkele vorm van dementie is te genezen. Wel is het van belang dat de diagnose wordt gesteld. Voor de ziekte van Alzheimer zijn er medicijnen die de ziekte progressie kunnen vertragen. Voor patiënten en omgeving is er een verklaring voor de klachten en het gedrag van de patiënt. Dit kan helpen in het omgaan hiermee. Uiteraard kan hierbij begeleiding worden gegeven. Patiënten kunnen een case-manager toegewezen krijgen. Deze komt thuis langs en kan helpen bij allerlei praktische zaken. Tevens worden er sessies groepseducatie gehouden voor patiënten met dementie en hun partner /mantelzorger. Dit gebeurt in samenwerking met medisch psychologen en maatschappelijk werkers. Het doel hiervan is om meer inzicht te krijgen in de diagnose en handvatten hoe ermee om te gaan.

Handige websites voor aanvullende informatie

Alzheimer Nederland: http://www.alzheimer.nl/

Alzheimercentrum VU Medisch Centrum Amsterdam: www.alzheimercentrum.nl